TPP: thời kì không còn nhiều

LTS - Hiệp định đối tác xuyên thái hoà Dương (TPP) có thể mang lại lợi ích lớn cho Việt Nam trong việc phát triển kinh tế và đẩy mạnh xuất khẩu, tạo thuận tiện cho thương nghiệp và hiệu quả trong chuỗi cung ứng, hiện đại hóa các lĩnh vực dịch vụ, tiếp cận thị trường các nước TPP. Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu hàng hóa lớn nhất của Việt Nam. Thương nghiệp hai chiều giữa Mỹ- Việt đã tăng từ 1 tỷ USD năm 2001 tới 26 tỷ USD vào năm ngoái. Để hoàn tất thương thảo TPP vào tháng 10 năm nay, Mỹ và Việt Nam còn nhiều nội dung cần đàm luận để đi đến thống nhất. Giới chuyên gia nhận định quá trình đàm phán của Việt Nam còn khó khăn tuy thời gian không còn nhiều, những tính nết lợi hại cần phải được thấy rõ trước khi hiệp nghị được ký kết. TPP: Mở cửa lớn vào siêu thị Mỹ Việt Nam sẽ hưởng lợi nhiều khi tham dự TPP TPP và câu chuyện dệt may Việt Nam TPP là mối quan hoài chung Đọc E-paper Ngành Dệt may, da giày: Nửa mừng, nửa lo Một khi đi vào thực tại TPP sẽ quy tụ 12 quốc gia kiểm soát đến 40 % GDP toàn cầu. Chính vì vậy, TPP được các DN Việt Nam chờ mong như cánh cửa lớn bước vào thị trường Mỹ. Tại các diễn đàn, hội nghị do các tổ chức đến từ Mỹ thực hiện thời kì gần đây, hồ hết các ý kiến phân tích đều chỉ ra rằng, Việt Nam là nước được thụ hưởng nhiều nhất khi có TPP. Song, đứng ở giác độ tổ chức hội ngành nghề Việt Nam, ông Diệp Thành Kiệt, Phó chủ toạ Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso), khuyến cáo "nên tỉnh ngủ trước mặt trái của TPP". Theo ông Kiệt phân tích, khi mở cửa thị trường, đương nhiên người được hưởng lợi trước nhất sẽ là người tiêu dùng (NTD) vì giá bán sẽ thấp hơn khi thuế được giảm. Người được hưởng lợi thứ hai sẽ là các nhà nhập cảng và các thương hiệu lớn. Bởi vì, cứ theo chuỗi giá trị gia tăng của ngành thời trang, các DN Việt Nam cốt tử chỉ đảm đang thực hiện phân đoạn sinh sản, giá trị đem lại chỉ khoảng 10 - 15%. Đó là cơ sở để đặt ra câu hỏi: "Liệu khi có TPP, Việt Nam có là nước được hưởng thụ nhiều nhất?". Ông Smyth McKissick, một lãnh đạo Công ty Dệt may Alice Manufacturing, nhân danh Hội đồng Các tổ chức dệt may của Mỹ, tuyên bố rằng Hiệp định thương nghiệp với Việt Nam trong khuôn khổ TPP sẽ có tác động lớn đối với ngành này. Các công ty dệt may của Mỹ lo ngại rằng Trung Quốc chuyển hàng vải sợi sang cắt may ở Việt Nam, rồi lợi dụng quy chế ưu đãi thương mại của Việt Nam để xuất hàng dệt may giá rẻ sang thị trường Mỹ. Ông Phạm Xuân Hồng, chủ toạ HĐQT Công ty May Sài Gòn 3, cho rằng, thực tế, khi có TPP, các DN ngành dệt may sẽ có rất nhiều thuận tiện nhưng cũng có những khó khăn cụ thể. Chả hạn, vấn đề xuất xứ vật liệu cần có sự tính và hạn chế như thế nào để tránh tình trạng nhập vật liệu tràn lan từ các nước khác, bởi một khi những cam kết về thuế quan được thỏa thuận thì rào cản về thuế sẽ là nhịp để trục lợi. Theo ông Hồng, do chưa biết khi nào TPP được ký kết, nên các DN phải tranh thủ thời gian để chuẩn bị hoặc có thể kết liên hiệp tác dài hơi hơn. EU và Mỹ hiện đang là hai thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam nhưng thị trường EU đang trong xu hướng giảm dần. Chả hạn, theo số liệu của Lefaso, năm 2008, tổng kim ngạch xuất khẩu qua EU chiếm 52% tổng kim ngạch toàn ngành, nhưng đến năm 2012, chỉ còn 26,7%. Ngược lại, thị trường Mỹ từ 22% đã tăng lên 31,3% so với cùng kỳ 2012. Ngày nay Mỹ là thị trường xuất khẩu hàng hóa quan yếu nhất của Việt Nam. Trong năm 2012, tổng kim ngạch mậu dịch hai chiều lên tới 24,4 tỷ USD. Việt Nam xuất khẩu 19,6 tỷ USD sang thị trường Mỹ và nhập chưa đầy 5 tỷ USD hàng hóa từ Mỹ. Bàn luận thương nghiệp song phương có xu hướng tăng lên trong quý đầu năm 2013. Thành ra, TPP ký kết hứa hẹn sẽ mở ra cho DN Việt Nam thời cơ tăng trưởng xuất khẩu vào thị trường Mỹ hơn là EU. Ngoại giả, TPP cũng là cơ hội để Việt Nam tiếp cận thị trường xuất khẩu lớn thứ ba là Nhật Bản. Đối với Nhật Bản, năm ngoái kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt hơn 25 tỷ USD. Tăng sức cạnh tranh với các nhà xuất khẩu giày lớn khác không phải thành viên của TPP. Ngoài ra, các sản phẩm sẽ được hưởng thuế trong Hệ thống ưu đãi phổ cập (GSP) tại thị trường EU từ đầu năm tới. Thuế EU sẽ là 0% khi Hiệp định thương nghiệp Tự do (FTA) giữa Việt Nam và EU có hiệu lực. Tuy nhiên, theo nhiều DN nhận định, thách thức lớn đối với DN Việt Nam là hồ hết đều làm theo phương thức gia công. Bên cạnh đó, do hồ hết nguyên liệu phải nhập cảng, nên những am tường về chất lượng, hóa chất cấm, những đề nghị riêng... Đòi hỏi phải cập nhật liên tiếp thì hầu như DN Việt Nam không theo kịp. Vòng thương lượng TPP thứ 18 diễn ra trong bối cảnh các bên đang cố đẩy nhanh thương thảo nhằm đạt được thỏa thuận này vào cuối năm nay. Là thị trường với hơn 792 triệu người, các nước thành viên TPP đóng góp gần 40% GDP của toàn thế giới và khoảng 1/3 kim ngạch thương mại toàn cầu. Theo kế hoạch, TPP sẽ mở rộng theo từng giai đoạn để xúc tiến hội nhập kinh tế sâu rộng hơn, hướng tới việc thành lập Khu vực thương nghiệp Tự do Châu Á-thanh bình Dương. Theo thông tin từ những thương hiệu lớn như Nike và Adidas, tỷ lệ nội địa hóa của ngành da giày hiện đã đạt ở mức 50 - 65%, cốt yếu là dòng sản phẩm nhàng nhàng. Nếu DN Việt Nam tiếp sinh sản dòng sản phẩm này thì sẽ không có cơ hội cạnh tranh với các nhà sản xuất khác, đặc biệt là Trung Quốc. Trong khi đó, đi lên các dòng sản phẩm cao cấp, tỷ lệ nội địa hóa lại càng bị thấp nên ảnh hưởng rất lớn đến việc DN Việt Nam hưởng được mức thuế xuất mà TPP đưa ra. Khi hội nhập và bán hàng cho các nước trong khối TPP, người ta sẽ xét xem sản phẩm hoàn thành mang nhãn "Made in Vietnam" có bao lăm phần trăm là của Việt Nam và bao lăm là của xứ khác. Bộ công thương nghiệp đã khuyến khích các doanh nghiệp giày dép tăng cường đầu tư trong sinh sản nguyên liệu, công nghệ đương đại thân thiện với môi trường nhằm mục đích đạt kim ngạch xuất khẩu 9,7 tỷ USD trong năm nay, tăng 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Mục tiêu đến năm 2020, Việt Nam sẽ nằm trong top 5 nước sinh sản và xuất khẩu giày dép hàng đầu thế giới. Theo ông Diệp Thành Kiệt, để tham dự "cuộc chơi TPP", DN buộc phải tuân thủ những vấn đề: Thứ nhất, có sự định vị lại thị trường chủ lực; thứ hai, liên tục nâng cao năng lực kiểm soát năng suất, uổng...; Thứ ba, am tường các nội dung và giải pháp tận dụng tối đa TPP; thứ tư, đổi thay phương thức kinh dinh từ gia công sang bán trực tiếp; thứ năm, chuyển hóa và sáng tỏ hệ thống hoạt động của DN nếu không sẽ rất khó để hợp tác với các đối tác nước ngoài. "Kiên cố thời kì tới, TPP sẽ là một thách thức đối với các DN Việt Nam và sau hết là khả năng làm chủ ở thị trường nội địa. Khi mở thị trường thì phải mở cho toàn bộ các nước đối tác với thuế suất bằng nhau, và điều này rõ ràng sẽ là một lựa chọn khó khăn cho các nhà sản xuất trong nước, chứ không phải dễ dàng", ông Kiệt nói.