Nếu rơi vào một trong chín lý do sau cần đi tầm soát đái tháo đường gồm: (1) chỉ số khối thân BMI ≥ 23 kg/m2, (2) ít vận động, già, (3) gia đình trực hệ (ba, mẹ, anh chị em ruột) bị đái tháo đường, (4) sinh con nặng từ 4kg trở lên hoặc bị đái tháo đường, thai kỳ, (5) tăng huyết áp, (6) béo phì/rối loạn lipid (mỡ) máu, (7) có vòng eo bụng lớn (nam ≥ 90cm, nữ ≥ 80cm), (8) phụ nữ bị buồng trứng đa nang, (9) tiền căn có bệnh mạch vành.
Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) và Hội Nghiên cứu đái tháo đường châu Âu (EASD) đều đưa ra khuyến cáo những người có nguy cơ cần kiểm tra tầm soát mỗi sáu tháng/lần.
Tuổi tiền đái tháo đường kéo dài lặng thầm nhiều năm mới trở nên bệnh đái tháo đường thật sự. * Chế độ ăn gồm bảy lệ luật : (1) tỉ lệ 15% chất đạm, 35% chất béo, 50% chất đường bột (tinh bột), (2) ngưng (cấm) thức ăn, nước uống có đường ngọt (sugary carbohydrate), (3) chất bột nên chia nhỏ vào ba bữa ăn, (4) giảm thức ăn chứa nhiều chất béo động vật, (5) nên ăn cá 2-3 lần trong tuần, (6) hạn chế tối đa rượu, bia và (7) ăn thêm các thức ăn có các chất xơ như rau, củ, trái cây “không ngọt”.
Rốt cuộc, cần tham mưu thêm bác sĩ chuyên khoa để có được những lời khuyên hạp cho từng cá nhân chủ nghĩa. Nhiều nghiên cứu khoa học trang nghiêm, dài hơi cho thấy: tiền đái tháo đường nếu được chỉnh lý kịp thời, cơ may trở lại người thông thường rất cao và khả năng kéo dài thời gian trước phát bệnh rất lớn.
TS. Đáng lưu ý là tiền đái tháo đường, trung gian giữa thông thường và bệnh lý nặng, từ ngữ y học là người “nhiều nguy cơ” đã tăng từ 7,7% lên đến 12,8%, hi hữu có địa phương tiền đái tháo đường lên đến 20% dân số trong thời kì gần đây. Tại VN, về căn bệnh này có ba điểm “xấu”: tốc độ phát triển đái tháo đường nhanh nhất thế giới, bệnh nhân đái tháo đường đang “trẻ hóa” và nhận thức cộng đồng về căn bệnh thế kỷ này còn khá thấp.
* Chế độ vận động theo nguyên tắc : (1) luyện tập dần dần và ăn nhập, (2) không ráng tập quá sức hoặc tập thể lực khi đang có bệnh cấp tính, (3) chế độ tập dượt khác nhau tùy theo người, (4) cần duy trì nhẹ nhõm, vừa sức nhưng ổn định có thời khóa biểu hợp lý cho công việc và tuổi tác.
Thật ra, việc tháo ngòi quả “bom” tiền đái tháo đường này lại khôn cùng dễ dàng, đơn giản và ai cũng thực hiện được: điều chỉnh lối sống bằng cách theo đúng chế độ ăn và chế độ vận động. Tuổi tiền đái tháo đường hầu như diễn tiến thầm lặng không có triệu chứng, chỉ phát hiện được qua các xét nghiệm gạn lọc, rà sức khỏe định kỳ.
BS TRẦN BÁ THOẠI.
